Wydarzenia i nowości Konstrukcje       Publikacje       Producenci Dachy skośne       Publikacje       Producenci Dachy płaskie       Publikacje       Producenci Pokrycia dachowe       Pokrycia ceramiczne             Publikacje             Producenci       Pokrycia cementowe             Publikacje             Producenci       Pokrycia blaszane             Publikacje             Producenci       Papy             Publikacje             Producenci       Gonty bitumiczne             Publikacje             Producenci       Łupek             Publikacje             Producenci       Płyty dachowe             Publikacje             Producenci       Inne             Publikacje             Producenci Dachy zielone       Publikacje       Producenci Dachy odwrócone       Publikacje       Producenci Okno w dachu       Publikacje       Producenci Folie dachowe       Publikacje       Producenci Ocieplenia dachów skośnych       Publikacje       Producenci Ocieplenia dachów płaskich       Publikacje       Producenci Akcesoria dachowe       Publikacje       Producenci Kominy       Publikacje       Producenci Rynny i odwodnienia       Publikacje       Producenci Ochrona odgromowa       Publikacje       Producenci Renowacja       Publikacje       Producenci Chemia budowlana       Publikacje       Producenci Maszyny i narzędzia       Publikacje       Producenci Obróbki blacharskie       Publikacje       Producenci Poddasza       Publikacje       Producenci Wentylacja dachów       Publikacje       Producenci Dom energooszczędny       Publikacje       Producenci Proekologiczne budowanie       Publikacje       Producenci Instrukcje Poradnik       Publikacje       Producenci Dylematy Inne TV Dachy Forum szkół Dla dekarzy       Z życia PSD       Szkolenia Budownictwo w statystykach BHP na budowie Rzeczoznawcy Organizacje branżowe Targi Wydawnictwa Konkursy i szkolenia Kontakt

  Strona główna  >>  Konstrukcje
 

 

Pobierz odtwarzacz Adobe Flash Player

Wilgotność drewna więźby dachowej a jej stabilność i trwałość użytkowa

Konstrukcje - Wilgotność drewna więźby dachowej a jej stabilność i trwałość użytkowa
Fot. 1. Więźba dachowa z drewna

Drewno lite i jego tworzywa drewnopochodne posiadają własności higroskopijne i anizotropowe, dlatego ich parametry techniczne, wytrzymałościowe są zależne od kształtowania się jego wilgotności. By wyroby z drewna litego, w tym szczególnie elementy konstrukcyjno-nośne więźby dachowej (fot. 1), w trakcie wykonania i ich użytkowania, spełniały najwyższe parametry techniczne należy przestrzegać ważny wymóg technologiczny tj. utrzymania ich w stałej wymaganej wilgotności, tzw. wilgotności technicznej, równoważnej do otoczenia. Nie przestrzeganie tego wymogu zawsze powoduje w drewnie zmiany wymiarowe. Zachwianie się równowagi higroskopijnej drewna do warunków klimatycznych jego otoczenia, szczególnie w czasie użytkowania, uruchamia jego anizotropię tj. pęcznienie, kiedy pobiera parę wodną z otoczenia, lub kurczenie się gdy wysycha. Zjawisko anizotropii występuje tylko do chwili kiedy drewno osiągnie wilgotność równoważną. Wówczas następuje stabilizacja, nie zmienia wymiarów.

Z nauki o drewnie wiadomo, że zjawisko pęcznienia drewna jest ściśle powiązane ze zjawiskiem jego kurczenia się. Współczynniki kurczliwości i pęcznienia drewna mają te same wartości. Wielkość skurczu lub pęcznienia liniowego czy objętościowego, odpowiadającego zmianie wilgotności drewna o 1%, wyrażona jest w procentach lub jednostkach miary. W elementach konstrukcyjnych więźby dachowej, ale nie tylko, w wyniku zjawiska kurczenia się tj. wysychania drewna więźby, (na skutek ponadnormatywnej wilgotności), następuje pękanie drewna (fot. 2 i 3) oraz zniszczenie połączeń konstrukcyjnych, ciesielskich.
Konstrukcje - Wilgotność drewna więźby dachowej a jej stabilność i trwałość użytkowa
Fot. 2. Pęknięta murłata
Konstrukcje - Wilgotność drewna więźby dachowej a jej stabilność i trwałość użytkowa
Fot. 3. Pęknięty słup podporowy dachu
Pękanie drewna to efekt powstałych w nim naprężeń, które rozrywają włókna drzewne. Spękane elementy konstrukcyjne tracą w poważnym stopniu pierwotną wytrzymałość na zginanie i ściskanie. Zaś powstałe luzy w połączeniach konstrukcyjnych, na skutek skurczu ich elementów, powodują wadliwe przenoszenie sił wytrzymałościowych na poszczególne elementy węzła połączeniowego. Taka konstrukcja dachowa traci w poważnym stopniu planowaną wytrzymałość. Może nawet nie sprostać wymaganiom obciążeniowym dachu, szczególnie wykonanego z dachówek lub po dodatkowym obciążeniu śniegiem w okresie zimowym. Rozmiary tych zniszczeń są różne i uzależnione od stopnia różnicy wilgotności drewna więźby dachowej do otoczenia, jego budowy anatomicznej oraz kierunku przebiegu włókien. Skalę wielkości i przebieg krzywych kurczliwości i pękania drewna sosnowego, które jest powszechnie stosowane w wykonawstwie więźby dachowej, trudno przewidzieć. Jak wynika z nauki i doświadczenia zawodowego, to największy skurcz występuje w układzie objętościowym i przy stycznym kierunku przebiegu włókien. By jednak wykorzystać drewno technicznie w sposób optymalny w każdych warunkach klimatycznych, należy zadbać o jego wilgotność techniczną, równoważną, a to można uczynić wyłącznie przez dokładne badania i planowanie jego wilgotności, szczególnie w fazie przygotowania elementów, tj. procesie wykonawczym na tartaku, jak również już w czasie użytkowania.
Konstrukcje - Wilgotność drewna więźby dachowej a jej stabilność i trwałość użytkowa
Fot. 4. Wilgotnościomierz D-3

Badanie wilgotności drewna jest konieczne

By wykonać prawidłowo i fachowo więźbę dachową z drewna, należy badać jego wilgotność już w procesie wykonania tj. na tartaku przed obróbką mechaniczną i impregnacją chemiczną, oraz przed montażem więźby dachowej. Metody badania wilgotności drewna są różne. Pierwsza z nich - metoda suszarkowo-wagowa - jest bardzo dokładna i stosowana w warunkach laboratorium zakładowego i suszarniach do drewna. Natomiast druga - metoda elektrometryczna, jest stosunkowo praktyczna i stosowana wszędzie, a szczególnie w zakładach przerobu drewna, w tartakach, na składach drzewnych.

Metoda elektrometryczna polega na pomiarze oporu elektrycznego, który zmienia się wraz ze zmianami wilgotności drewna. Przewodnictwo elektryczne zwiększa się przy przejściu drewna ze stanu absolutnie suchego (0% wilgotności) do punktu nasycenia włókien (30%), natomiast dalszy wzrost wilgotności powoduje nieznaczne zmiany przewodnictwa i dlatego nie jest w pomiarach uwzględniany. Na rynku istnieje szereg typów wilgotnościomierzy. Do prostych w obsłudze należy wilgotnościomierz D-3 (fot. 4), który dokonuje pomiaru wilgotności drewna od 6% do 30% wilgotności bezwzględnej. W celu dokonania pomiaru wybiera się przełącznikiem - „GATUNEK DREWNA” - przewidzianą temperaturę badanego drewna (0-50°C) i płynnym ruchem wbija się elektrody w drewno tak, by linia łącząca elektrody była zawsze prostopadła do przebiegu włókien. Po prawidłowym wbiciu elektrod zaświeci się jedna z diod lub dwie sąsiednie. Zaświecenie się dwóch sąsiednich diod oznacza, że wilgotność jest między np. „18” i „20” i wynosi 19%. Zaświecenie się diody 6% oznacza, że wilgotność jest równa 6% lub mniejsza, natomiast w przypadku zaświecenia się diody 30% oznacza, że wilgotność drewna jest równa lub większa od 30%.

Przy pomiarach drewna metodą elektrometryczną, należy zawsze przestrzegać ustaleń podanych w normie PN-84/D-04150 oraz instrukcji obsługi urządzenia, szczególnie dotyczącej miejsca pomiaru, ich krotności oraz sposobu odczytu.

Konstrukcje - Wilgotność drewna więźby dachowej a jej stabilność i trwałość użytkowa
Fot. 5. Spuszczel pospolity, jego żarłoczna larwa
Praktyka i doświadczenie zawodowe w przerobie drewna przekonuje, że bez takich przyrządów nie można w sposób prawidłowy wykonywać jakiejkolwiek produkcji drzewnej i dlatego wilgotnościomierz powinien znajdować się na wyposażeniu każdego, nawet najmniejszego zakładu drzewnego.

Elementy konstrukcyjno-nośne przeznaczone na więźbę dachową muszą posiadać końcową wilgotność (techniczną) 15-18%, dlatego powinny być suszone w suszarniach lub zadaszone na wolnym powietrzu około roku. Suszone w suszarniach, w temperaturze 50°C dodatkowo zapewniają nas, że są wolne od larw owadów drewna - fot. 5 (spuszczela), i wówczas mogą być poddawane chemicznej impregnacji, z której usunięta przez ponowne sezonowanie, wprowadzona z impregnatem woda, umożliwia dopiero wbudowanie elementów w konstrukcję dachową. W trakcie użytkowania więźby z drewna należy czynić wszystko, aby mikroklimat jego otoczenia na poddaszu był przyjazny i tworzył warunki do zachowania jego wilgotności równoważnej (technicznej). Wówczas drewno więźby będzie stabilne i zachowa wszystkie normatywne parametry techniczne na dziesiątki lat, a może całe pokolenia.

Inż. Zbigniew Gęsiński
rzeczoznawca NOT,
wieloletni biegły sądowy w dziedzinie technologii drewna

Fot. autora


Artykuł opublikowany na łamach kwartalnika WARSTWY - DACHY I ŚCIANY 4/2016

 
 
do góry





Nasze portale



Partnerzy

  Kontakt